De kracht van kleine werelden in een grote stad – Open inzending voor de Gouden Impuls 2009

De vaste lezers van onze weblog weten dat wij een groot voorstander zijn van samenwerking tussen creatieve bureau’s in Utrecht!

De laatste tijd is gemeente Utrecht druk in de weer met verschillende plannen om de creatieve sector (en daarmee de economie) te stimuleren. Een van de plannen is om een nieuwe bedrijfsverzamelgebouw te ontwikkelen. Enerzijds moet dit meer ruimte bieden voor (startende) creatieve bedrijven, anderzijds moet dit zorgen voor meer samenwerking tussen deze bedrijven.

Meer aantrekkelijke locaties voor creative bedrijven zijn uiteraard van harte welkom. Maar vooral rond het punt van samenwerking denken wij dat er betere oplossingen zijn dan het ontwikkelen van een nieuw gebouw!

Daarom hebben we in samenwerking met stedenbouwkundig bureau dolte een alternatief plan ontwikkeld dat naar ons idee beter aansluit bij de cultuur en structuur van Utrecht. Onze visie is dat je de Utrechtse economie kunt versterken door kleine zelfstandige ecosystemen te ondersteunen in plaats van nieuwe ecosystemen proberen te ontwikkelen (onder 1 dak). Deze visie hebben we samen met dolte verder uitgewerkt in ingediend voor de Gouden Impuls 2009.

De creatieve sector in Utrecht lijkt op een dorpskern. Niet alleen spreekwoordelijk maar ook letterlijk. Wie vanaf het Nijntjeplein even 5 minuten langs de Oudegracht loopt, komt zeker 10 creatieve bureau’s tegen! Deze bureau’s zijn daar niet alleen voor de gezelligheid gevestigd; ze halen juist toegevoegde waarde uit hun omgeving. Waar vroeger de bakker, schoenenmaker en smederij zich in dezelfde straat vestigden, zitten nu de webdesigner, eetcafé en drukker bij elkaar. Deze verschillende bedrijven vormen een hecht ecosysteem zonder dat het ecosysteem expliciet is. Wie even wil lunchen met de klant gaat naar het eetcafé verderop. Het café speelt daarmee een net zo belangrijke rol in het ecosysteem als de bijvoorbeeld drukker om de hoek.

Wie met de “dorpskern-bril” kijkt ziet dit soort kleine ecosystemen door heel Utrecht!

Net als onze inzending van voor de Utrechtse Ontwerpstudio publiceren we ook deze inzending onder de Creative Commons – Naamsvermelding licentie.

Onze inzending

A. Geef een korte omschrijving van het project, de dienst of het product dat u wilt aanmelden en beschrijf hierbij de stimuleringsmogelijkheden voor de Utrechtse economie (max. 250 woorden).

De ambitie van deze inzending is om lokale bedrijvigheid te versterken en leefbaarheid van het gebied waarin de bedrijvigheid zich afspeelt te vergroten.

Vroeger vestigden ondernemers zich in een dorpskern, dicht bij elkaar zodat ze eenvoudig van elkaars diensten gebruik konden maken. Een dorpskern was niet alleen praktisch voor de ondernemers, het zorgde ook een positieve sfeer en levendigheid. Deze levendigheid trok klanten aan die weer een aantrekkingskracht had op andere ondernemers om zich daar te vestigen.

Van een echte dorpskern is tegenwoordig weinig meer van over. De moderne variant is verworden tot een bedrijfsverzamelgebouw. Wie goed kijkt, ziet dat het concept van een dorpskern in Utrecht zich nog wel op verschillende locaties heeft gemanifesteerd. Denk bijvoorbeeld aan het museumkwartier, de universiteitscampus en zelfs het gebied rond het Wilheminapark heeft veel kenmerken van een dorp.

Wat Utrecht nodig heeft zijn lokale dorpskernen, niet een nieuw gebouw.

Ons doel is niet om letterlijk een dorpskern te ontwikkelen. De dorpskern is een metafoor geworden voor het gevoel dat bij mensen past in zo’n gebied. Dit kenmerkt zich door saamhorigheid, gedeelde waarden en gevoel van “hier gebeurd het”. Het zijn tenslotte de mensen die zo’n gebied een identiteit geven, niet de gebouwen.

Ons plan kent 3 stappen:
1. Vocabulaire ontwikkelen
In de eerste stap maken we concreet wat de kernwaarden en krachten zijn die er voor zorgen dat de dorpskern (en universiteitscampus, park, etc) bruist en mensen mensen zich betrokken voelen.

2. Situatie Utrecht
In de tweede stap onderzoeken we welke actuele thema’s, ontwikkelingen en vraagstukken in Utrecht spelen die relevant zijn in het licht van dit plan.

3. Vertaalslag
In de laatste stap maken we de vertaalslag naar de praktijk. Op basis van de lessen uit de vorige 2 stappen ontwikkelen we een plan met uitvoerbare aanbevelingen om de Utrechtse economie te versterken.

B. Geef in een duidelijke motivatie aan waarom uw inzending in aanmerking komt voor de Stimuleringsprijs. Ga hierbij specifiek in op de jurycriteria door onderstaande vragen te beantwoorden.

Dit plan verdient de stimuleringsprijs omdat het de gemeente Utrecht helpt om het geld dat beschikbaar is om de lokale economie te stimuleren zo effectief uit te geven. We creëren oplossingen die voor zowel de gemeente als de bedrijven maximaal rendement opleveren.

Enerzijds zorgt dit plan voor meer lokale bedrijvigheid door bestaande netwerken te versterken en beter te faciliteren.

Anderzijds resulteert dit plan in een aantrekkelijke stad om je als ondernemer te vestigen. We vergroten de herkenbaarheid en aantrekkingskracht van een gebied.

Sommige steden -zoals Amsterdam- zijn gezegend met historische panden waar de sfeer en levendigheid van de dorpskern nog steeds voelbaar is in de bedrijfsverzamelgebouwen. Utrecht heeft als stad andere waarden dan Amsterdam. Ook qua bebouwing hebben we een beperkt aantal locaties die onderdak kunnen bieden aan meerdere bedrijven om toch nog de levendigheid van een dorpskern in zich te hebben.

Met dit plan willen we los komen van het idee dat bedrijven elkaar alleen versterken als ze één dak delen. Dit plan gaat veel verder dan alleen te kijken naar bedrijven die elkaar in het primaire proces nodig hebben: een grafisch ontwerpbureau maakt gebruik van een drukker maar is wellicht net zo afhankelijk van de espresso-bar om de hoek waar hij zijn klanten ontmoeten.

We gaan op zoek naar dit soort gebieden in Utrecht. We kijken wat er al goed gaat in het gebied en wat er nog nodig is om dit gevoel te nog verder versterken. Het doel is om de katalysator te zijn voor zo’n gebied. Barrières wegnemen die nu sneller groei belemmeren.

De uitgangspunten van dit plan zijn; het versterken van de bestaande open structuur, het verzorgen van zichtbaarheid van deze structuur en daar waar nodig de structuur voorzien van aanbevelingen opdat de structuur ook op de lange termijn zelfstandig kan groeien.

1. Innovatief en creatief
In hoeverre is uw project innovatief en creatief (max. 200 woorden)?

In dit plan benaderen we het concept van bedrijfsverzamelgebouwen we op een gebied schaal. Dit is iets dat volgens ons veel beter past bij de bestaande cultuur en structuur van Utrecht. We kijken niet naar stenen maar de krachten die mensen en bedrijven onderling binden.

In tegenstelling tot een bedrijfsverzamelgebouw kent een bedrijfsverzamelgebied een open structuur. Mensen kunnen letterlijk vrij door een bedrijfsverzamelgebied lopen. Hiermee creëer je iets dat niet alleen waarde oplevert voor de bedrijven die er gevestigd zijn maar tevens voor de mensen in de omgeving.

2. Duurzaamheid
Is het project/product duurzaam, milieuvriendelijk en/of energiebesparend (max. 200 woorden)?

Het plan is er op gericht om beter gebruik te maken van de bestaande middelen en infrastructuur in Utrecht. We gaan geen nieuw gebied ontwikkelen. Er is al heel veel goeds aanwezig in Utrecht, we gaan hier gebruik van maken.

Wat een bedrijfsverzamelgebied tevens duurzaam maakt is het feit dat het meerdere functies kan hebben. Waar een bedrijfsverzamelgebouw in de avond gewoon gesloten is, kan het gebied daarin tegen makkelijk van functie veranderen. De horeca die overdag als vergaderplaats en kantine van de omliggende bedrijven dient, kan in de avond een bruisende plaats zijn voor de rest van de Utrechters. Zo maken we nog efficiënter gebruik van de bestaande middelen.

3. Direct en meetbaar effect
Wat is het directe en meetbare effect van uw plan op de ontwikkeling van de economie en werkgelegenheid in Utrecht (max. 200 woorden)?

In de gebieden waar het plan geïmplementeerd wordt, zorgt het voor meer interactie tussen bedrijven. Dit creëert een toename in onderlinge bedrijvigheid wat direct de economische positie van die bedrijven versterkt.

De interactie tussen de bedrijven creëert daarnaast ook meer rumoer in het gebied. De leefbaarheid van het gebied gaat daarmee omhoog. Op het moment dat je door dit gebied loopt ga je dit ervaren. Hoewel wat lastig te kwantificeren, is daarmee de verandering wel direct waarneembaar.

Het gebied krijgt tevens een herkenbare en positieve uitstraling naar buiten toe wat zich weer vertaalt in toegevoegde waarde voor de citybranding van Utrecht.

4. Structurele versterking
Geef aan hoe uw plan op structurele wijze de economie in Utrecht versterkt (max. 200 woorden).

De structurele versterking van de economie zit hem in het feit dat er op lokaal niveau een ecosysteem ontstaat dat zichzelf nog beter kan onderhouden. Eenmaal op gang wordt er door samenwerking tussen de bedrijven steeds meer waarde gecreëerd. Dit plan vereist geen blijvende investering van de gemeente.

Naarmate de zichtbaarheid van het gebied groter wordt neemt de aantrekkingskracht ook steeds verder toe. Het plan is er op gericht om deze zichtbaarheid ook echt fysieke gestalte te geven.

5. Haalbaarheid
In hoeverre is uw plan reëel uitvoerbaar (max. 200 woorden)?

Het plan is heel reëel uitvoerbaar!

Het eerste punt is al eerder benoemd; al het goede dat Utrecht te bieden heeft gaan we gebruiken en versterken!

Het tweede punt is dat er in de buitenwereld genoeg succesvolle voorbeelden van dit soort “dorpskern” te vinden zijn. Genoeg materiaal om uit te vinden wat zorgt voor de unieke dynamiek; wat werk wel, wat werkt niet en vooral waarom.

Het laatste punt is de unieke samenwerking in dit plan tussen Dolte -gerenomeerd stedenbouwking bureau uit Utrecht- en 31Volts -het eerste service design bureau van Nederland-. Met onze gecombineerde kennis en ervaring zijn we er van overtuigd dat we dit plan zeer succesvol kunnen uitvoeren.

Utrecht wordt een leukere stad om in te werken!

Marc Fonteijn

Marc Fonteijn

Als medeoprichter van 31Volts houdt Marc zich bezig met het verleggen van grenzen binnen service innovatie. Marc helpt organisaties om waarde te creëren voor hun klanten door middel van design.

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

31Volts [Service Design]